Dünyada sadece Konya’da! Sosyal medyadaki fotoğraf sayesinde literatüre girdi

Konya’da sosyal medyada paylaşılan sıradan bir doğa fotoğrafı, bilim dünyası için önemli bir keşfin kapısını araladı. Fotoğraftaki bitkiyi fark edip araştırma yapan emekli Prof. Dr. Ahmet Duran, bunun maydanozgiller familyasından nadir görülen sarunotu bitkisinin farklı bir türü olduğunu belirledi.

BİR FOTOĞRAFLA BAŞLAYAN KEŞİF

Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi'nden emekli Prof. Dr. Ahmet Duran, Konya’nın Meram ilçesine bağlı Dere Mahallesi’nden bir kişinin sanal medyada paylaştığı doğa fotoğrafında daha önce karşılaşmadığı bir bitkiyi fark etti. Fotoğraftaki bitkinin dikkatini çekmesi üzerine paylaşımı yapan kişiye ulaşan Duran, bitkinin fotoğrafının çekildiği bölgeyi öğrendi. Ardından Meram’ın Dere Mahallesi’ne giderek arazi çalışması başlattı.

2 YILLIK ÇALIŞMANIN ARDINDAN LİTERATÜRE GİRDİ

Yaptığı incelemelerde bitkinin maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait, daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış bir tür olduğunu belirleyen Duran, bölgeden örnekler ve fotoğraflar aldı. Yaklaşık iki yıl süren bilimsel çalışmaların ardından yeni tür uluslararası botanik dergisi Phytotaxa’da yayımlanarak literatüre girdi.

“DÜNYADA SADECE KONYA’DA YETİŞEN BİR BİTKİ”

Yeni keşfedilen bitkiye bilimsel olarak “Bilacunaria konyaensis”, Türkçe olarak ise “Konya sarunotu” adı verildi. Bitkinin yalnızca Konya’da yetiştiğini belirten Prof. Dr. Duran, türün son derece nadir olduğunu ve çok az sayıda bireyle temsil edildiğini söyledi. Duran, “Dünyada sadece Konya’da yetişen bir bitkidir. Aynı zamanda çok nadir bir bitkidir. Çok az bireyle temsil edilir. Nesli tehdit altında olan bir bitki. Öncelikle korunması gereken bitkiler arasında yer almaktadır” dedi.

ÖMRÜNDE YALNIZCA BİR KEZ ÇİÇEK AÇIYOR

Konya sarunotunun en dikkat çekici özelliklerinden biri ise yaşam döngüsü. Bilimsel olarak monokarpik olarak adlandırılan bu bitkiler, yaşamları boyunca yalnızca bir kez çiçek açıyor. Duran, “Bu bitkiye biz bilimsel olarak monokarpik bitki diyoruz. Monokarpik bitkiler, bitkiler aleminde çok azdır, nadirdir. Bitki özellikle birinci yıl tohumundan gelişerek bir iki yaprak verir. Kışın bu yapraklar kurur ancak toprak altı kısmı canlı kalır. İkinci yıl üç dört yaprak daha sonra üçüncü dördüncü beşinci ya da altıncı yılda 10-15 yapraklı büyük bir öbek haline gelir ve ondan sonra da ortasından gövdesini çıkarır, çiçek verir. Meyveye geçer ve binlerce on binlerce tohum vererek bitki bütünüyle ölür. Ömründe bir kez çiçek açan bitki demektir. Benim keşfettiğim bitki de bu grup bitkilerdendir” diye konuştu.

SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMI BİLİMSEL KEŞFE DÖNÜŞTÜ

Keşfin sosyal medyada paylaşılan tek bir fotoğrafla başlamasının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Ahmet Duran, “Bir Konya sevdalısının paylaştığı fotoğrafı gördüm ve fotoğraf dikkatimi çekti. Fotoğraf üzerindeki bitkiden hareketle Meram’ın Dere Mahallesi’nde olduğunu öğrenip bölgeye giderek araştırmaya başladım. Bu bitkinin yeni olduğunu araştırmalarım sonucunda keşfettim” ifadelerini kullandı. Böylece bir doğa tutkununun sosyal medyada paylaştığı fotoğraf, Konya’nın bitki çeşitliliğine yeni bir tür kazandıran bilimsel keşfin başlangıcı oldu.