Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Soylu, Konya Ovası’nda özellikle sanayilik patates, buğday ve ayçiçeği tohumluk üretimi, tatlı mısır ve siyah havuç başta olmak üzere birçok üründe sözleşmeli üretime yönelik talebin arttığını belirtti.
Soylu, 2025-2026 üretim sezonu öncesinde çiftçilerin belirsizlikten uzak, planlı üretime yöneldiğini ifade ederek, “Ürün fiyatının sezon başında belli olması ve üretim başlangıç girdilerinin önemli bir kısmının firmalar tarafından temin edilmesi çiftçimiz açısından büyük avantaj sağlıyor” dedi.
SÖZLEŞMELİ ÜRETİM NEDİR VE NASIL YAPILIR?
Sözleşmeli üretim; çiftçi ile ürünü satın alacak firma arasında ekim öncesinde yapılan yazılı anlaşmaya dayalı bir üretim modeli. Bu modelde üretilecek ürünün cinsi, miktarı, kalite kriterleri, teslim tarihi ve fiyatı önceden belirlenir.
Firma çoğu zaman tohum, fide, gübre, teknik danışmanlık ve bazı durumlarda avans desteği sağlar. Çiftçi ise belirlenen standartlara uygun üretim yapmayı taahhüt eder. Hasat sonunda ürün, sözleşmede belirtilen şartlar doğrultusunda firma tarafından alınır.
Bu sistem hem üretici hem de alıcı açısından planlı ve sürdürülebilir bir yapı oluşturur.
SÖZLEŞMELİ ÜRETİMİN FAYDALARI
Uzmanlara göre sözleşmeli üretimin en önemli avantajı fiyat belirsizliğini ortadan kaldırması. Çiftçi sezon başında ürününü hangi fiyattan satacağını bilerek üretim planlaması yapar.
Ayrıca girdilerin önemli kısmının firma tarafından sağlanması, özellikle artan maliyetler karşısında üreticinin finansman yükünü azaltır. Teknik destek sayesinde kalite ve verim artışı sağlanırken, pazarlama riski de büyük ölçüde ortadan kalkar.
Firmalar açısından ise ham madde sürekliliği ve kalite standardı güvence altına alınmış olur.
KONYA OVASI’NDA ÜRETİM ÇEŞİTLİLİĞİ
Türkiye’nin en büyük tarım havzalarından biri olan Konya Ovası; buğday, arpa ve şeker pancarı gibi geleneksel ürünlerin yanı sıra son yıllarda sanayilik patates, ayçiçeği, mısır ve siyah havuç gibi katma değeri yüksek ürünlerle de dikkat çekiyor.
Özellikle Ereğli, Karapınar ve Çumra çevresinde tohumluk üretimi ve sözleşmeli sanayi ürünleri ekim alanlarında artış gözleniyor. Bu durum, ovada ürün deseninin çeşitlendiğini ve planlı tarım modelinin güçlendiğini gösteriyor.
KURAKLIK RİSKİ PLANLI ÜRETİMİ ÖNE ÇIKARIYOR
Konya Ovası son yıllarda ciddi kuraklık riskiyle karşı karşıya. Yer altı su seviyelerindeki düşüş ve yağış rejimindeki düzensizlik, üreticileri daha kontrollü ve verimli üretim modellerine yönlendiriyor.
Prof. Dr. Süleyman Soylu, suyun etkin kullanımının önemine dikkat çekerek, sözleşmeli üretimin planlı sulama, doğru çeşit seçimi ve teknik takip açısından da avantaj sağladığını belirtti.
Uzmanlar, kuraklık tehdidinin devam ettiği bölgede üretim planlamasının ve sözleşmeli modelin daha da yaygınlaşmasının hem çiftçi gelirini koruyacağını hem de tarımsal sürdürülebilirliği güçlendireceğini ifade ediyor.
Konya Ovası’nda artan sözleşmeli üretim eğilimi, tarımda risk yönetiminin ve planlı üretimin önümüzdeki dönemde daha belirleyici olacağını ortaya koyuyor.