Konya’da obruk oluşumlarıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Jeoloji Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Şükrü Arslan, geçmişte görülen obruklarla günümüzde oluşan obrukların yapısal olarak farklılık gösterdiğine dikkat çekti. Arslan, Obruk Platosu’na adını veren eski obrukların, karstik sistemler içerisindeki mağara tavanlarının çökmesiyle oluştuğunu ve yeraltı suyundan bağımsız olduğunu ifade etti.
YENİ OBRUKLAR TAMAMEN YERALTI SUYU İLE İLİŞKİLİ
Son yıllarda oluşan obrukların ise “örtü çökmesi” olarak adlandırıldığını belirten Arslan, bu tür obrukların tamamen yeraltı suyuyla ilişkili olduğunu vurguladı. Yeraltı suyunun çekilmesiyle birlikte statik seviyede aşağı ve yukarı yönlü hareketlerin oluştuğunu, bu hareketlerin kalsiyum karbonatça zengin malzemeleri eriterek boşluklar meydana getirdiğini söyledi. Zamanla bu boşlukların birleşerek büyüdüğünü ve üzerindeki örtü tabakasının çökmesiyle obrukların oluştuğunu kaydetti.
SON 30 YILDAKİ OBRUKLAR ALÜVYAL TABAKADA OLUŞUYOR
Konya’da son 30 yılda meydana gelen obrukların genellikle güncel yaşlı alüvyal malzemelerden oluşan örtü tabakalarında görüldüğünü aktaran Arslan, Konya’nın altında litosferden kaynaklanan erime ve magma hareketlerine bağlı obruk oluştuğu iddialarının bilimsel olarak kanıtlanmadığını belirtti. Arslan, bu tür teorilerin birer varsayım olduğunu ve Konya’daki mevcut obruklarla doğrudan ilişkilendirilemeyeceğini ifade etti.
RUHSATSIZ KUYU SAYISI ENDİŞE VERİCİ
Obruk oluşumlarının temel nedeninin yoğun ve kontrolsüz yeraltı suyu kullanımı olduğunu söyleyen Arslan, Konya Kapalı Havzası’nda yaklaşık 35 bin ruhsatlı kuyu bulunduğunu, buna karşılık ruhsatsız kuyu sayısının 100 binin üzerinde olduğunun tahmin edildiğini açıkladı. Toplamda 150 bine yakın kuyunun yeraltı sularını çektiğini vurgulayan Arslan, bu durumun obruk riskini ciddi şekilde artırdığını dile getirdi.
YERALTI SU SEVİYESİNDE 40 METREYE VARAN DEĞİŞİM
Yeraltı su seviyelerinde geçmişte yıllık yarım ila 1 metre düşüşler yaşanırken, günümüzde bazı alt havzalarda bu düşüşün 8-10 metreyi bulduğunu belirten Arslan, yağışlı ve kurak dönemler arasındaki statik su seviyesi farkının bazı bölgelerde 30 ila 40 metreye kadar çıktığını söyledi. Yeraltı suyunun sürekli hareketinin, tıpkı suya atılan şekerin erimesi gibi toprağı çözerek boşluklar oluşturduğunu ve bunun obruklara zemin hazırladığını ifade etti.