Konya Kapalı Havzası çökmeye devam ediyor! Obruk sayısı 700’ü geçti

Konya Ovası’nda yıllardır büyüyen obruk tehlikesi, yeni verilerle bir kez daha gündeme geldi. AFAD’ın yürüttüğü Obruk Duyarlılık Haritası çalışması kapsamında Konya Kapalı Havzası’nda kayıt altına alınan obruk sayısı 739’a yükseldi.

Konya’da yer altı sularının azalması ve kuraklığın etkisiyle ortaya çıkan obruklar, özellikle tarım arazileri için ciddi risk oluşturmaya devam ediyor.

Konya AFAD İl Müdürlüğü tarafından 2020 yılında başlatılan çalışma kapsamında yapay zeka, Coğrafi Bilgi Sistemi ve uydu görüntülerinden yararlanılarak bölgedeki obrukların tespiti ve envanter güncellemesi yapılıyor.

KONYA’DA 6 YILDA 126 YENİ OBRUK OLUŞTU

Daha önce Konya’da 576 obruk kayıt altına alınmıştı. AFAD projesinin başladığı 2020 yılından bugüne kadar ise kentte 126 yeni obruk oluştuğu belirtildi.

Konya’da yıllara göre oluşan obruk sayısına bakıldığında, 2020 yılında 28, 2021 yılında 28, 2022 yılında 14, 2023 yılında 12, 2024 yılında 32, 2025 yılında 10 ve 2026 yılında ise 2 obruk oluştuğu tespit edildi.

“YER ALTI SUYUNUN BİLİNÇSİZ KULLANIMININ OBRUK OLUŞUMLARINI HIZLANDIRIYOR”

Jeoloji Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Şükrü Arslan, Konya, Karaman ve Aksaray'ı kapsayan Konya Kapalı Havzası'nda yer altı suyunun bilinçsiz kullanımının obruk oluşumlarını hızlandırdığını söyledi.

AFAD koordinasyonunda yürütülen envanter ve duyarlılık haritalama çalışmalarının önlem alınması ve afet riskinin azaltılması açısından önemini vurgulayan Arslan, Konya AFAD İl Müdürlüğünün başlattığı proje kapsamında bölgedeki obruk envanterinin düzenli olarak güncellendiğini kaydetti.

Arslan, projede, obruk oluşumuna etki eden ana ve tali faktörlerin analiz edilerek yapay zeka destekli haritalama yöntemleriyle duyarlılık haritaları oluşturulduğunu, bu çalışmaların erken önlem ve risk yönetimi açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

Obrukların AFAD'ın obruk envanter çalışmaları kapsamında saha taramalarıyla belirlendiğini anlatan Arslan, envanterin son yıllarda gelişen uydu teknolojilerinden alınan görüntü analizleri sayesinde güncellendiğini dile getirdi.

“OBRUKLARIN 702'Sİ KONYA'DA”

Arslan, daha önce oluşmasına rağmen kayıt altına alınmayan çok sayıda obruğun uydu görüntüleriyle tespit edilip envantere eklendiğini belirterek, "AFAD verilerine göre, Konya Kapalı Havzası'nda 739 obruk bulunmaktadır. Obrukların 702'si Konya'da, 29'u Karaman'da, 8'i de Aksaray'da. Konya'da bulunan 702 obruğun 380'i kuyu tipi obruk sınıfına girmektedir. Bu obrukların da hemen hemen hepsi son 30-35 yılda oluşmuş obruklardır. Envanter güncelleme çalışmaları kapsamında teknoloji de kullanılarak daha önceden oluşmuş obruklar tespit edildi. Yani bu obruklar aslında bundan yıllarca öncesinde oluşmuş” dedi.

Konya Kapalı Havzası'nda yüzlerce yıl önce oluşmuş ana kaya çökme obruklarının da bulunduğunu dile getiren Arslan, bölgede yaklaşık 50 ana kaya obruğu tespit edildiğini ifade etti.

Arslan, son yıllarda yeni oluşan obruk sayısında azalma gözlendiğine işaret ederek, geçmişte yılda ortalama 20 civarında obruk oluşurken bugün bunun 10'lu rakamlara gerilediğini sözlerine ekledi.

OBRUK SAYISINDAKİ ARTIŞIN TEMELİNDE NE VAR?

Uzmanlara göre Konya Kapalı Havzası’ndaki obruk oluşumunun en önemli nedenleri kuraklık, iklim değişikliği ve yer altı suyunun kontrolsüz şekilde kullanılması. Özellikle tarımsal sulamada yer altı suyunun yoğun ve bilinçsiz biçimde çekilmesi, yer altı su seviyelerinin düşmesine neden oluyor. Suyun azalmasıyla yer altında oluşan boşluklar ve zayıflayan kaya yapıları zamanla çökerken, yüzeyde büyük çukurlar meydana geliyor. Bu nedenle su kaynaklarının korunması ve yer altı suyunun kontrollü kullanılması, obruk riskinin azaltılmasında kritik önem taşıyor.