Konya’nın Seydişehir ilçesinde, zamanın yavaş aktığı küçük bir atölye var…
Ulukapı Mahallesi’nde eski bir evin alt katından yükselen kamış kokusu, içeri giren herkesi yıllar öncesinin Anadolu’suna götürüyor. O mütevazı atölyede 78 yaşındaki Muammer Kıl ile 76 yaşındaki eşi Ayşen Kıl, unutulmaya yüz tutmuş bir kültürü yaşatmak için omuz omuza mücadele ediyor.
Bir tarafta yılların nasır tuttuğu eller…
Diğer tarafta yarım asırlık bir hayat arkadaşlığının sessiz dayanışması…
Muammer Usta’nın hikâyesi henüz 8 yaşındayken başladı. Okul çıkışında soluğu babasının dükkânında alıyor, kamış taşıyor, ip sarıyor ve zamanla hasır yastık yapımının tüm inceliklerini öğreniyordu. Aradan tam 70 yıl geçti. O küçük çocuk bugün hâlâ aynı mesleğin başında.
“BABAMDAN ÖĞRENDİĞİM MESLEĞİ 70 YILDIR SÜRDÜRÜYORUM”
Muammer Kıl, çocukluk yıllarını anlatırken gözleri uzaklara dalıyor:
“Hem okuluma devam ettim hem de boş vakitlerimde babama yardım ettim. Liseyi bitirince kısa bir süre öğretmenlik yaptım. Sonra alüminyum fabrikasında işe girdim ama baba ocağını hiç bırakmadım. Mesai çıkışı yine buraya gelir, yastık yapardım. Tam 70 yıldır bu işi sürdürüyorum.”
Bir zamanlar Seydişehir’de onlarca yastık ustasının bulunduğunu anlatan Kıl, eski Anadolu evlerinin vazgeçilmezi olan “kazık yastıkların” artık nostaljiye dönüştüğünü söylüyor.
Eskiden yeni evlenen çiftlerin çeyizlerinde mutlaka 12 adet hasır yastık bulunduğunu anlatan Muammer Usta, modern mobilyalarla birlikte bu kültürün yavaş yavaş kaybolduğunu ifade ediyor.
BİR YASTIK İÇİN SAATLERCE EMEK VERİLİYOR
Atölyede her şey tamamen el emeğiyle hazırlanıyor. Kamışlar tek tek işleniyor, iplerle örülüyor, ardından Ayşen Hanım’ın hazırladığı kumaş yüzlerle tamamlanıyor.
Yılların yorgunluğu yüzlerine yansısa da, ellerindeki ustalık ilk günkü gibi…
Muammer Kıl, üretim sürecini şöyle anlatıyor:
“Kamışları toplamak için eskiden maliyeden izin alırdık, şimdi Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü’nden izin alıyoruz. Yaklaşık bir saatte bir yastık yapabiliyorum. 12’li yastık takımını 4 bin 500 liradan toptan veriyoruz. Alanlar üzerine kumaş geçirip satışını yapıyor.”
Son yıllarda şark köşelerine ve otantik dekorasyona olan ilginin artmasıyla birlikte hasır yastıklara yeniden talep oluştuğunu belirten Kıl, yine de eski günlerin çok geride kaldığını buruk bir tebessümle dile getiriyor.
BÖLGENİN SON SEMERCİLERİNDEN BİRİ
Muammer Usta yalnızca hasır yastık üretmiyor, O aynı zamanda bölgenin yaşayan son semercilerinden biri.
Tamamen geleneksel yöntemlerle yapılan semerleri üretmeye devam eden Kıl, özellikle iki farklı yöresel modeli yaşatıyor; Akseki Semeri ve Eğirdir Semeri.
Bir semerin yapımı tam 7 gün sürüyor. Çoğunlukla sipariş üzerine çalışan Muammer Usta, eski semerleri de tamir ederek yeniden kullanılabilir hale getiriyor. Bazı müşteriler ise dekoratif amaçlı minyatür semerler yaptırıyor.
“EN BÜYÜK HÜZNÜM ÇIRAK BULAMAMAK”
Belki de hikayenin en dokunaklı kısmı burada başlıyor. Bir zamanlar çekiç sesleriyle yankılanan atölyelerde artık genç çıraklar yok. Mesleği öğrenmek isteyen kimse kalmadığını söyleyen Muammer Usta’nın sesi bu bölümde titriyor:
“Bu mesleği sürdürecek kimse kalmadı arkamızda. Çırak yetişmiyor. Ama ben ömrüm yettiğince, gücüm elverdiğince bu tezgâhın başında çalışmaya devam edeceğim.”
ANADOLU’NUN HATIRASI O ATÖLYEDE YAŞIYOR
Ulukapı’daki küçük atölyede aslında sadece yastık ya da semer yapılmıyor…
Orada bir dönemin kültürü, emeği ve Anadolu’nun hafızası yaşatılıyor. Muammer Usta’nın nasırlı elleri bugün yalnızca kamış örmüyor; geçmişin hatıralarını da geleceğe taşımaya çalışıyor.
Ayşen Hanım’ın sessiz desteğiyle yıllardır ayakta duran o küçük dükkân, belki de Seydişehir’de zamana karşı verilen en güzel mücadelelerden birine ev sahipliği yapıyor.