Konya’nın Seydişehir ilçesindeki tarihi Arasta Çarşısı’nda esnaf, yıllardır sürdürdüğü ilginç çay geleneğiyle hem dayanışmayı artırıyor hem de çarşıya gelenleri şaşırtıyor. Eski bir yayık makinesinin üzerine yerleştirilen çan şeklindeki zil, esnaf için adeta haberleşme aracına dönüştü. Ancak zili merak edip çalanları küçük bir sürpriz bekliyor.
Çarşı esnafından biri çay demlediğinde eski zili çalıyor. Zilin sesini duyan esnaf, işini kısa süreliğine bırakıp bardağını alarak yayık makinesinin bulunduğu noktada buluşuyor. Günün yoğunluğu arasında çaylarını yudumlayan esnaf, bu sırada sohbet ederek kısa bir mola veriyor.
ZİL ÇALINCA BARDAĞINI ALAN KOŞUYOR
Yaklaşık 4 yıl önce geleneği başlatan 52 yaşındaki berber Hüseyin Öğüt, daha önce çay hazır olduğunda esnafı tek tek dolaşarak çağırdıklarını belirtti. Buna pratik bir çözüm ararken bahçesindeki çan şeklindeki eski zili çarşıya getirdiğini anlatan Öğüt, ilk kez çaldığında yaşananları şöyle aktardı:
“Çay demlediğimde de çaldım. Arkadaşların hepsi ne oluyor diye sokağa çıkınca ‘Çay hazır, buyurun gelin.’ dedim. Gelenek böyle çıktı. Arkadaşlar da ‘Bu daha iyiymiş, haberleşme aracı gibi.’ dediler. Zili duyan bardağını alıp geliyor.”
Böylece zil, çarşı esnafının çay saatlerini haber veren alışılmışın dışında bir çağrı aracına dönüştü.
ZİLİ ÇALAN ÇAYI ISMARLIYOR
Arasta Çarşısı’nda kaldırımın köşesinde duran eski yayık makinesi ve üzerindeki çocuk ayakkabılarıyla zil, çarşıdan geçenlerin de ilgisini çekiyor. Ancak burada merakını gidermek için zili çalanları farklı bir gelenek bekliyor.
Bir kişinin merak edip zili çalmasıyla bu uygulamanın da ortaya çıktığını belirten Öğüt, “Arkadaşlar sesi duyup çay içmeye geldi. Ben de ‘Çay demlemedim, bir ağabey yanlışlıkla çaldı.’ deyince, onlar da ‘O zaman o söyleyecek çayları.’ dediler. Sonra bu da böyle bir geleneğe dönüştü” dedi.
Öğüt, o günden sonra zili merak edip çalanların, esnafa çay ısmarlamasının adeta yazısız bir kurala dönüştüğünü ifade etti. “Merakından gelip çanı çalanlara da ceza olarak çay söyletiyoruz” diyen Öğüt, yayık makinesi, eski çocuk ayakkabıları ve zilin birlikte sergilenmesinin insanlarda merak uyandırdığını söyledi.
Öğüt, “Biraz tuzak gibi de görünüyor. Durumu öğrenince şaşırıyorlar. ‘İyi bir gelenekmiş.’ diyorlar. Çoğu da çayları seve seve söylüyor” ifadelerini kullandı.
Böylece tarihi Arasta Çarşısı’nda eski bir zil, yalnızca esnafı çaya çağıran bir araç değil, merak eden ziyaretçileri de çay sohbetine dahil eden renkli bir geleneğin sembolü olarak yaşamaya devam ediyor.