Türkiye’de her geçen yıl artan araç sayısı ve büyükşehirlerde giderek ağırlaşan trafik sorununun ekonomik ve sosyal boyutları araştırıldı. Ortaya çıkan rakamlar, trafiğin yalnızca yolda geçirilen süreyle sınırlı bir problem olmadığını gösterdi.
Esenler Belediyesi Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi tarafından hazırlanan “Türkiye Trafik Durum Raporu” kapsamında yaklaşık 3 bin kişinin katıldığı saha araştırması gerçekleştirildi.
İstanbul, Ankara, Eskişehir ve Malatya’da trafik polisleri, sürücüler, sürücü kursu temsilcileri, zabıta görevlileri ve motokuryelerle de odak grup görüşmeleri yapıldı.
EN BÜYÜK SORUN SÜRÜCÜ DAVRANIŞLARI
Araştırmaya katılanların yüzde 55,5’i, yaşadıkları bölgedeki en önemli trafik sorunları arasında sürücülerin dikkatsizliğini, kasıtlı kural ihlallerini ve trafik bilinci eksikliğini gösterdi.
Yol kapasitesinin yetersizliği ve otopark sorununu öne çıkaranların oranı ise yüzde 46,3 olarak belirlendi.
Raporda trafik sorununun; sürücü davranışları, altyapı, denetim, şehir planlaması ve trafik kültürü gibi birçok başlığın birlikte ele alınmasıyla çözülebileceğine dikkat çekildi.
İSTANBUL'DA KİŞİ BAŞINA 120 SAAT KAYIP
Çalışmada yer alan Ulaşım Uzmanı Dr. Fatih Gündoğan, İstanbul’daki zaman kaybının ulaştığı boyuta dikkat çekti.
Gündoğan, İstanbulluların trafik nedeniyle kişi başına yılda yaklaşık 120 saat kaybettiğini belirterek, bunun ekonomik maliyetinin de oldukça yüksek olduğunu ifade etti.
ARAÇ SAYISI 33 MİLYONA ÇIKTI
Türkiye’deki araç sayısındaki hızlı artış da raporun dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
Gündoğan’ın verdiği bilgiye göre yaklaşık 10 yıl önce 20 milyon civarında olan araç sayısı bugün 33 milyona ulaştı.
Türkiye’de her 1000 kişiye yaklaşık 200 araç düştüğünü belirten Gündoğan, bu sayının Avrupa’da 400, ABD’de ise 700 civarında olduğunu ifade etti.
Gündoğan, Türkiye’nin Avrupa ortalamasına ulaşması durumunda özellikle İstanbul’daki araç sayısının çok daha yüksek seviyelere çıkabileceğine dikkat çekti.
TÜRKİYE'NİN TRAFİK MALİYETİ 50-60 MİLYAR DOLARI BULABİLİR
Marmara Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Otomotiv Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Abdullah Demir ise trafik sıkışıklığının ekonomik boyutuna ilişkin dikkat çeken tahminleri paylaştı.
Demir, trafik sıkışıklığının ekonomik maliyetinin Türkiye genelinde 50-60 milyar dolar seviyesine ulaşabileceğini, İstanbul özelindeki tahminlerinin ise yaklaşık 10 milyar dolar olduğunu söyledi.
Bu hesabın yalnızca trafikte geçirilen süreyi kapsamadığına dikkat çeken Demir; fazla yakıt tüketimi, sağlık sorunları, stres, verimlilik kaybı, hava kirliliği ve lojistikte yaşanan gecikmelerin de ekonomik yük oluşturduğunu belirtti.
KAZALARDA GÜNDE ORTALAMA 17,5 CAN KAYBI
Raporda trafik kazalarının ağır bilançosuna da yer verildi. Demir’in aktardığı verilere göre 2024 yılında Türkiye’de trafik kazalarında yaklaşık 6 bin 400 kişi, günlük ortalamayla 17,5 kişi hayatını kaybetti.
2025 yılında bu sayının 6 bin 35’e gerilediğini ifade eden Demir, ölüm sayısındaki düşüşe rağmen kaza sayısında istenilen azalmanın sağlanamadığını belirtti.
TRAFİK SIKIŞIKLIĞININ NEDENİ SADECE ARAÇ YOĞUNLUĞU DEĞİL
Uzmanlara göre yoğunluğun tek nedeni yollardaki araç sayısı da değil.
Sürücülerin gereksiz veya ani fren yapması, yanlış şerit değiştirmesi ve takip mesafesine uymaması, trafik akışını bozarak geriye doğru yayılan yoğunluk dalgaları oluşturabiliyor.
Kavşak ağızlarına yapılan parklar, yetersiz yol çizgileri ve eksik levhalandırmanın da sürücü davranışlarını olumsuz etkileyebildiği belirtiliyor.
AİLELERE TRAFİK EĞİTİMİ ÇAĞRISI
Dr. Fatih Gündoğan, trafik kültürünün küçük yaşlarda oluştuğuna işaret ederek ailelerin çocuklarına davranışlarıyla örnek olması gerektiğini söyledi.
Sabırlı araç kullanma, yayaya yol verme, yanlış yere park etmeme, hız yapmama ve emniyet kemeri kullanma gibi davranışların aile içinde kazanılmasının trafik kültürü açısından önem taşıdığı belirtildi.
MOTOKURYELERDE “TESLİMAT” BASKISI
Araştırmanın bir diğer ayağını ise motokuryeler oluşturdu. Yüksek teslimat baskısı, çalışma şartları ve uygun park ile şerit düzenlemelerinin bulunmamasının motokuryelerin trafikte daha fazla risk almasına neden olabildiği belirtildi.
Doç. Dr. Abdullah Demir, bazı kuryelerin daha fazla kazanç elde edebilmek için hız ve kural ihlali gibi risklere yönelebildiğini belirterek, çalışma koşullarının trafik güvenliği açısından da ele alınması gerektiğini vurguladı.