Anadolu’nun 161 bin yıllık çiftçi sırrı Konya’da gün yüzüne çıktı

Konya’da faaliyet gösteren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Anadolu’nun binlerce yıllık yerel buğday mirasını koruyarak gelecek nesillere aktarıyor. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı enstitünün yürüttüğü çalışmalar kapsamında Türkiye’nin 65 ilinden toplanan 161 farklı yerel isimli buğday, Türkiye Tohum Gen Bankasında koruma altına alındı.

65 İL, 161 İLÇE VE 506 KÖYDE ARAŞTIRMA YAPILDI

Enstitü tarafından 2009-2014 yılları arasında yürütülen "Türkiye Yerel Buğday Çeşitlerinin Envanterinin Çıkarılması" projesi kapsamında 65 il, 161 ilçe ve 506 köyde saha çalışmaları gerçekleştirildi. Toplanan yerel buğdaylar, gen bankasında muhafaza edilmesinin yanı sıra üniversitelerdeki bilimsel araştırmalarda ve yeni buğday çeşitlerinin geliştirilmesine yönelik ıslah çalışmalarında kullanılıyor.

ANADOLU'NUN BUĞDAY MİRASI KONYA'DA KORUNUYOR

Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Osman Yener, yaptığı açıklamada, Türkiye’de yerel buğday envanterinin ilk olarak 1935-1939 yılları arasında Mirza Gökgöl tarafından çıkarıldığını hatırlattı.

Enstitünün 2009-2014 yıllarında gerçekleştirdiği çalışmanın sonuçlarının bugün de bilimsel araştırmalara katkı sağladığını belirten Yener, yerel buğdayların çiftçilere tanıtılması amacıyla tarla günleri düzenlediklerini söyledi.

Yener, "Yerel buğdaylarımız gen bankamıza kazandırıldı. Bunun yanında yerel buğdaylarımız hem enstitümüzde hem de üniversitelerimizde bilimsel çalışmalara konu oldu." dedi.

6 YEREL BUĞDAY ÇEŞİDİ TESCİLLENDİ

Projenin en önemli sonuçlarından birinin 6 yerel buğdayın tescillenmesi olduğunu açıklayan Yener, bu çeşitlerin 16 Aralık 2024 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğünce tescillendiğini belirtti.

Tescillenen yerel buğday çeşitleri şöyle:

- Mersin: Sarı buğday

- Sivas: Zerun

- Aksaray ve çevre iller: Şahman

- Kayseri: Gacer

- Tokat: Sofu ve Sunter

Yener, bu çalışmadan önce yerel çeşit kayıt listesinde tescilli yerel buğday bulunmadığını ifade etti.

KURAKLIK VE SOĞUĞA DAYANIKLI YENİ ÇEŞİTLER GELİŞTİRİLECEK

İklim değişikliğiyle birlikte artan kuraklık riskine dikkat çeken Osman Yener, yerel buğdayların yeni çeşitlerin geliştirilmesinde önemli bir kaynak olduğunu vurguladı. Yener, "Ülkemizde binlerce yıldır varlığını sürdüren yerel buğdaylar kuraklığa ve soğuğa toleranslı, hastalıklara karşı ise dayanıklıdır. Bu buğdayları ıslah materyallerimizin içine dahil ettik ki kuraklığa ve soğuğa daha toleranslı çeşitler geliştirebilelim." ifadelerini kullandı.

YEREL BUĞDAYLAR ÇİFTÇİLERLE BULUŞTURULUYOR

Enstitü tarafından yürütülen çalışmalar yalnızca bilimsel araştırmalarla sınırlı kalmıyor. Yerel buğdayların üretimde yaygınlaştırılması amacıyla çiftçilerin tarlalarında tarla günleri düzenleniyor.

Bu etkinliklerde yerel buğday üreten çiftçiler ile bu buğdaylardan un ve unlu mamuller üreten firmalar bir araya getiriliyor.

Böylece Anadolu'nun yerel buğday çeşitlerinin hem korunması hem de yeniden üretime kazandırılması hedefleniyor.