Konya Ovası'nda bir ilk! Aynı tarladan hem elektrik hem ürün elde edildi

Türkiye'nin önemli tarımsal üretim merkezlerinden Konya Ovası'nda, kuraklık ve artan sulama maliyetlerine karşı umut veren bir projeden ilk sonuçlar alındı. Aynı tarım arazisinde hem ürün yetiştirilmesini hem de güneşten elektrik üretilmesini sağlayan Tarıma Entegre Güneş Enerjisi Santrali (TarımGES) uygulamasında ilk hasat gerçekleştirildi. Güneş enerjisi düşünce kuruluşu Solar3GW, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Güneş Enerjisi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ODTÜ-GÜNAM) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) iş birliğiyle hayata geçirilen 60 kilovatlık pilot proje, tarımsal verimlilik ve su tasarrufu açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.

KONYA OVASI'NDA YÜZDE 20 SU TASARRUFU SAĞLANDI

Proje kapsamında güneş panellerinin altına ekilen ürünlerden ilk olarak karabuğday hasat edildi. Elde edilen ilk verilere göre karabuğdayın verimi, güneş paneli bulunmayan kontrol sahasına kıyasla yüzde 7 arttı. Aynı zamanda üretimde kullanılan su miktarı yüzde 20 azaldı. Bu sonuçlar, özellikle kuraklık ve yer altı su kaynaklarındaki azalma nedeniyle tarımsal üretimin giderek zorlaştığı Konya Ovası açısından önem taşıyor.

GÜNEŞ PANELLERİ TARLAYI KORUYOR

TarımGES sisteminde güneş panelleri, tarımsal üretimi engellemeyecek şekilde arazilere yerleştiriliyor. Panellerin oluşturduğu gölgelik alanlar, aşırı sıcakların ürünler üzerindeki etkisini azaltabilirken toprağın nemini daha uzun süre korumasına da yardımcı oluyor. Böylece bitkilerin su ihtiyacının azaltılması ve sulama kaynaklarının daha verimli kullanılması hedefleniyor. Sistem ayrıca güneş panellerinde biriken yağmur suyunun toplanarak tarımsal sulamada değerlendirilmesine de imkan sağlıyor.

ÇİFTÇİ AYNI TARLADAN İKİ AYRI GELİR ELDE EDEBİLİR

Solar3GW Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, TarımGES uygulamalarının tarımsal üretimin yanı sıra elektrikten de gelir elde edilmesini mümkün kılabileceğini söyledi. Bazı üreticilerin güneş panelleri nedeniyle tarım arazilerini kaybedeceklerinden endişe duyduğunu belirten Turhan, Konya'daki pilot projenin bu endişelerin giderilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Turhan, sistemin çiftçiler açısından sağlayabileceği avantajları şöyle anlattı:

"Tarım arazisi korunacak, verim artırılacak ve ucuz enerji üretilecek."

Uygun ürün ve koşulların sağlanması durumunda, aşırı hava olayları nedeniyle üretimin zorlaştığı bazı alanlarda da tarımsal faaliyetlerin sürdürülebileceğine işaret edildi.

TÜRKİYE İÇİN 190 GİGAVATLIK POTANSİYEL

Türkiye'deki TarımGES potansiyeline de dikkat çeken Turhan, tarım arazilerinin yalnızca yüzde 1'inin bu amaçla değerlendirilmesi halinde gelişen teknolojilerle yaklaşık 190 gigavatlık kapasiteye ulaşılabileceğini belirtti. Bu rakamın mevcut güneş enerjisi kurulu gücünün yaklaşık 7 katına karşılık geldiğini ifade eden Turhan, TarımGES için özel alanlar belirlenerek Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) modeliyle yatırımlar yapılmasını önerdi.

Mevcut mevzuatta tarım arazilerinde güneş enerjisi kurulumu için sınırlamalar bulunduğunu hatırlatan Turhan, TarımGES yatırımlarının yaygınlaştırılması için yeni düzenlemelerin önemine değindi.

YATIRIM KENDİNİ 8-10 YILDA KARŞILAYABİLİYOR

TarımGES sistemlerinin ilk yatırım maliyetlerinin geleneksel güneş enerjisi santrallerinden daha yüksek olduğuna işaret eden Turhan, bu farkın tarımsal üretim ve enerji gelirleriyle karşılanabileceğini söyledi. Turhan'ın verdiği bilgilere göre geleneksel bir güneş enerjisi santralinin megavat başına kurulum maliyeti yaklaşık 400 bin dolar seviyesindeyken TarımGES uygulamalarında bu tutar 550-560 bin dolara çıkabiliyor. Özellikle panellerin tarımsal faaliyetlere uygun yükseklikte kurulmasını sağlayan taşıyıcı sistemler, yatırım maliyetini yüzde 30-40 artırabiliyor. Buna rağmen yatırımların yaklaşık 8-10 yılda kendisini amorti edebileceği belirtiliyor.

"ÖNCELİĞİMİZ ELEKTRİK DEĞİL, TARIMSAL ÜRETİM OLMALI"

Pilot projenin uygulayıcısı ODTÜ-GÜNAM Entegre Fotovoltaik Teknolojileri Birimi Koordinatörü Doç. Dr. Talat Özden ise TarımGES uygulamalarının yalnızca elektrik üretimi üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Kuraklık, su kıtlığı, aşırı sıcaklıklar ve değişen yağış düzenlerinin tarımsal üretimi giderek zorlaştırdığını belirten Özden, artan enerji ve sulama maliyetlerinin de çiftçiler üzerinde ekonomik baskı oluşturduğunu ifade etti.

Özden, "Burada temel önceliğimiz, tarım arazilerinde elektrik üretmek değil, tarımsal üretimi daha verimli, dirençli ve sürdürülebilir hale getirmek olmalıdır." dedi. TarımGES sistemlerinin başarısının tarıma sağladığı katkılarla da ölçülmesi gerektiğini belirten Özden, doğru ürün seçimi ve uygun sistem tasarımıyla hem su kullanımının azaltılabileceğini hem de tarımın iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getirilebileceğini kaydetti.