Konya’da çiftçiye kazandıran yöntem ABD’de bilim insanlarını şaşırttı

Konya'nın Karapınar ilçesinde yıllar önce hayata geçirilen ve güneş panellerinin arasında koyun otlatılmasına imkan sağlayan uygulamanın önemi, ABD'de yapılan yeni bir bilimsel araştırmayla bir kez daha gündeme geldi. Cornell Üniversitesi araştırmacıları, güneş enerjisi santrallerinde kontrollü koyun otlatmanın hem çiftçiler hem de doğal yaşam açısından önemli faydalar sağlayabileceğini ortaya koydu.

Konya'daki Karapınar Güneş Enerjisi Santrali'nde (GES) 2023 yılında başlatılan uygulamayla yüzlerce koyun panellerin altında otlatılırken, ABD'de gerçekleştirilen son araştırmada yöntemin arılar ve diğer faydalı böcekler üzerindeki etkisi incelendi. Araştırmada dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı.

KONYA'DA 600 KOYUNLA BAŞLATILMIŞTI

Kalyon Enerji tarafından Konya'nın Karapınar ilçesinde kurulan güneş enerjisi santralinde, 2023 yılında "Güneşin Altında İki Dost" sloganıyla Otlatma Pilot Uygulaması hayata geçirildi. Güneş panellerinin gölgesinde gelişen bitki örtüsünün küçükbaş hayvanlar için doğal bir otlatma alanına dönüştürülmesini amaçlayan proje kapsamında, ilk denemeler yaklaşık 70 koyunla yapıldı. Olumlu sonuçların ardından uygulama genişletilerek aynı yıl 600 küçükbaş hayvana ulaşıldı.

Böylece elektrik üretimi yapılan geniş araziler, bölgedeki hayvan yetiştiricileri tarafından da kullanılmaya başlandı.

BİLİM İNSANLARI 3 YIL İNCELEDİ! SONUÇ ŞAŞIRTTI

ABD'deki Cornell Üniversitesi araştırmacıları, güneş enerjisi santrallerinde koyun otlatmanın doğaya etkilerini belirlemek amacıyla üç yıl süren bir çalışma gerçekleştirdi. New York eyaletindeki bir güneş enerjisi sahasında yapılan araştırmada, farklı sayılardaki koyunların otlatıldığı alanlar ile bitki örtüsünün makinelerle biçildiği bölgeler karşılaştırıldı.

7 Ekim 2026'da Environmental Research Letters dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, hektar başına iki koyunun otlatıldığı alanlarda yabani arılar, bal arıları ve uğur böcekleri gibi faydalı böceklerin toplam bolluğu, yalnızca biçme işlemi yapılan alanlara göre yüzde 38 daha yüksek çıktı.

En dikkat çekici sonuç ise bal arılarında görüldü. Bu alanlarda bal arılarının sayısında yüzde 83'lük artış tespit edildi.

KOYUN SAYISI ARTINCA DENGE DEĞİŞTİ

Araştırmada koyun sayısının artırılmasının her zaman olumlu sonuç vermediği de belirlendi. Hektar başına dört koyunun otlatıldığı alanlarda faydalı böceklerin sayısı, makinelerle biçilen kontrol alanlarına yakın seviyelerde kaldı.

Koyun sayısı hektar başına sekize çıkarıldığında ise bitki örtüsünün kontrol altına alınmasında daha yüksek verim elde edilmesine rağmen bal arılarının sayısında yüzde 45'lik azalma görüldü. Bilim insanları, güneş enerjisi santrallerinde hayvan sayısının doğru belirlenmesinin hem bitki örtüsünün korunması hem de ekolojik dengenin sürdürülebilmesi açısından önemli olduğunu vurguladı.

KARAPINAR'DAKİ UYGULAMAYLA DİKKAT ÇEKEN BENZERLİK

Cornell Üniversitesinin araştırması, Konya'daki Karapınar GES'te daha önce başlatılan uygulamayı yeniden gündeme taşıdı. Karapınar'daki projede de güneş panellerinin gölgesinde gelişen bitki örtüsünün değerlendirilmesi ve küçükbaş hayvancılığa katkı sağlanması hedeflenmişti. Kalyon Enerji Sürdürülebilirlikten Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Defne Arısoy, uygulamanın başladığı dönemde yaptığı açıklamada, santral sahasında yürüttükleri biyoçeşitlilik çalışmaları sayesinde daha önce niteliğini kaybetmiş arazide yeniden canlanma gözlemlediklerini belirtmişti. Arısoy, bölgedeki sürü sahipleri ve çobanlarla iş birliği yaparak bu alanların koyunlar tarafından değerlendirilmesini sağladıklarını ifade etmişti.

ABD'deki yeni araştırma, Konya'da kullanılan yöntemin ekolojik potansiyeline ilişkin önemli bilimsel veriler sundu.

ÇİFTÇİLERİN YEM MASRAFI AZALDI

Karapınar'daki uygulamanın hayvancılığa sağladığı ekonomik katkı da dikkat çekiyor. Kalyon Holdingin proje bilgilerine göre, güneş panellerinin bulunduğu alanların otlatmaya açılması, bölgedeki yetiştiricilerin hayvanlarını beslemek için yaptıkları yem harcamalarının azalmasını sağladı. İlk yıl 600 koyuna ulaşan uygulamanın ilerleyen dönemlerde genişletildiği, şirketin paylaştığı bilgilerde otlatma alanlarından yararlanan hayvan sayısının 1.300'e kadar çıktığı belirtildi.

KOYUNLARI OTLATIRKEN PARA KAZANMAK MÜMKÜN

Cornell Üniversitesinin bir diğer araştırması ise güneş enerjisi santrallerinde koyun otlatmanın ekonomik boyutuna odaklandı. Araştırmacılar, yetiştiricilerin sürü büyüklüklerini, giderlerini, beklenen gelirlerini ve otlatma alanlarının bitki kapasitesini hesaplamalarına yardımcı olan bir dijital karar destek modeli geliştirdi. ABD'deki bazı yetiştiricilerin, güneş enerjisi şirketleriyle yaptıkları anlaşmalar kapsamında panellerin çevresindeki bitki örtüsünü koyunlarla kontrol altında tutarak gelir elde ettiği belirtildi. Bu modelde yetiştiriciler hem hayvanları için otlatma alanı bulabiliyor hem de bitki örtüsü yönetimi karşılığında ödeme alabiliyor.

Ancak ABD'deki bu gelir modeli ile Karapınar'daki uygulamanın aynı ödeme sistemine sahip olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Konya'daki uygulamada belgelenen ekonomik fayda, yem maliyetlerinin azaltılması olarak öne çıkıyor.

KARAPINARLI YETİŞTİRİCİ MEMNUNİYETİNİ ANLATMIŞTI

Karapınar GES yakınlarında hayvancılık yapan Yusuf Kara da uygulamanın ilk döneminde Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, güneş panellerinin bulunduğu alanların otlatma açısından avantajlı olduğunu söylemişti. Kara, "Şu anda çok iyi, bereketli. Bundan önce iyi değildi. Diğer meralara göre burası daha güzel. Koruma altında olduğu için buranın otu iyi. Dışarıda bu kadar ot yok." ifadelerini kullanmıştı.

KARAPINAR GES AVRUPA'NIN EN BÜYÜKLERİNDEN

Konya'nın Karapınar ilçesinde bulunan Kalyon Karapınar Güneş Enerjisi Santrali (GES), Türkiye ve Avrupa'nın en büyük güneş enerjisi santralleri arasında yer alıyor. Yaklaşık 20 milyon metrekarelik alana kurulan tesiste 3,5 milyon güneş paneli bulunuyor.

Ağustos 2020'de yapımına başlanan santral, Mart 2023'te tamamlanarak tam kapasiteyle elektrik üretimine geçti. 1.350 megavat pik (MWp) kurulu güce sahip tesis, yılda yaklaşık 3 milyar kilovatsaat elektrik üretim kapasitesiyle Türkiye'nin enerji ihtiyacına önemli katkı sağlıyor.

Yaklaşık 2 milyon hanenin yıllık elektrik ihtiyacını karşılayabilecek kapasitedeki santral, enerji üretiminin yanı sıra çevreci uygulamalarıyla da dikkat çekiyor. Güneş panellerinin arasında koyun otlatılması, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerine destek sağlarken arazinin daha verimli değerlendirilmesine imkan tanıyor.