Konya’da yangından doğan eşsiz tarih! Tam 150 yıllık

Konya’nın Karatay ilçesinde, Mevlâna Külliyesi’nin batısında bulunan Aziziye Camii, yalnızca ibadet amacıyla kullanılan bir yapı değil, aynı zamanda Osmanlı’nın son dönem mimari anlayışını yansıtan önemli bir eser. Tarihi çarşının ortasında yükselen cami, geçmişte yaşanan bir yangının ardından yeniden inşa edilmesiyle de dikkat çekiyor. Bugün ziyaretçilerini karşılayan yapının bulunduğu yerde, 17. yüzyılda inşa edilen başka bir cami vardı. Bu eski yapı, yaşanan yangının ardından ortadan kalkarken yerine günümüzdeki Aziziye Camii yapıldı.

KONYA’DAKİ CAMİNİN GEÇMİŞİ 17. YÜZYILA UZANIYOR

Aynı yerde daha önce bulunan cami, Sultan Dördüncü Mehmet’in musahibi Mustafa Paşa tarafından 1671- 1676 yılları arasında yaptırıldı. Yüksek Cami adıyla bilinen yapı, 1867-1868 yıllarında çevresindeki dükkânlarla birlikte çıkan yangında zarar gördü. Yangının ardından yeni bir caminin inşası gündeme geldi. Sultan Abdülaziz ve annesi Pertevniyal Valide Sultan’ın katkılarıyla 1872 yılında başlayan çalışmalar, 1876 yılında tamamlandı. Yeni cami, dönemin padişahının adını alarak Aziziye Camii olarak anılmaya başlandı.

MİMARİSİNDE FARKLI SANAT AKIMLARI BİR ARAYA GELİYOR

Aziziye Camii’ni Konya’daki diğer tarihi yapılardan ayıran özelliklerin başında mimari tasarımı geliyor. Osmanlı mimarisinin geleneksel özelliklerini Barok, Ampir ve Rokoko gibi farklı sanat akımlarıyla birleştiren yapı, 19. yüzyıl Osmanlı mimarisinin dikkat çeken örnekleri arasında yer alıyor.

Kesme Gödene taşından inşa edilen Aziziye Camii’nin ana mekânı tek kubbeyle örtülüyor. Caminin dikkat çeken özelliklerinden biri de pencerelerinin giriş kapılarından daha büyük olması. Kubbenin oturduğu sekizgen kasnakta bulunan pencereler, köşelerdeki sivri külahlı kulecikler ve çatının dört köşesinde yükselen büyük ağırlık kuleleri yapının dış görünümünü belirliyor. Beş kemerli son cemaat yeri, üç kubbe ve iki basık tonozla örtülüyor. Yapının doğu, batı ve kuzey cephelerinde bulunan giriş kapıları ise camiye farklı yönlerden erişim sağlıyor.

İKİ MİNARESİ VE MERMER ÇEŞMELERİYLE DİKKAT ÇEKİYOR

Caminin son cemaat yerinin iki köşesinde bulunan minareler, tasarımlarıyla yapının mimari bütünlüğünü tamamlıyor. Gövdeleri boyunca uzanan ince oluklar ve köşk biçimindeki şerefeleriyle dikkat çeken minarelerin kaidelerinde mermer çeşmeler bulunuyor.

Caminin iç bölümünde mermer mihrap ve minber dikkat çekiyor. Mihraptaki istiridye kabuğunu andıran üst bölüm (kavsara), sarkan kandil motifi ve perdeyi andıran süslemeler, dönemin bezeme anlayışını yansıtıyor. Mermer işçiliğiyle öne çıkan minber de yapının sanatsal özelliklerini tamamlıyor.

DUVARLARINDAKİ HAT ESERLERİ 19. YÜZYILDAN İZLER TAŞIYOR

Aziziye Camii’nin dikkat çeken özellikleri arasında duvarlarında ve kubbesinde bulunan yazılar da yer alıyor. İç mekândaki madalyonların çevresi bitkisel motiflerle süslenirken kubbe kasnağında ve kubbe göbeğinde de benzer bezemeler görülüyor. Doğu kapısındaki yazılardan, camideki yazıların 1876-1877 yıllarında Konyalı hattat ve nakkaş Hamdizade Mahbup Efendi tarafından hazırlandığı anlaşılıyor. Yapıda ayrıca Hattat Şefik, Hattat Refet ve Hattat İsmail Efendi’nin levhaları bulunuyor.

RESTORASYONUN ARDINDAN YENİDEN İBADETE AÇILDI

Tarihi ve mimari özellikleriyle Konya'nın kültürel mirasında yer alan Aziziye Camii, 2013 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğünün teknik desteğiyle Şeyh Ahmet Efendi Vakfı tarafından restore edildi. Sekiz ay süren çalışmaların ardından cami, 7 Mart 2014 tarihinde yeniden ibadete açıldı. Osmanlı döneminde Konya’da inşa edilen büyük ölçekli son yapı olarak tanımlanan Aziziye Camii, yangının ardından yeniden şekillenen geçmişi, farklı mimari üslupları ve ince işçilikle hazırlanan süslemeleriyle kentin tarihi dokusunu günümüze taşıyor.