Konya’nın Çoban Bayramı! Asırlardır süren ilginç gelenek

Konya’nın Güneysınır ilçesine bağlı Bardas Mahallesi, uzun yıllardır kaybolmaya yüz tutmuş bir orta oyununa ev sahipliği yaparak kültürel mirasını yaşatmaya devam ediyor.

Tekecik oyunu, mahallede adeta bir şölen haline gelmiş durumda ve bölge halkından da büyük ilgi görüyor.

"TEKECİK GEZME GECESİ"

Kasım ayının ikinci haftasında başlayan etkinlik 10 Kasım akşamı gerçekleşen Gezme Gecesi ile sona eriyor. Akşam ev ev gezilip yaşlısından gencine herkes bu şölene ortak oluyor.

İlginç kıyafetleri ile dikkat çeken gençler mahalle meydanında izleyicilere unutulmaz bir gösteri sunuyor. Dede, Ebe, kızları ve 7 kişilik Efe grubunun yer aldığı bu oyunda, köyün geleneksel kıyafetleri ve keçi postları kullanılarak özgün bir atmosfer oluşturuluyor.

ÇOBAN BAYRAMI OLARAK BİLİNİYOR

Bardas Mahalle muhtarı Ahmet Doğan; Köyümüzün tarihi eskilere dayanmaktadır, uzun yıllardır bizlerde bu oyunlar oynadık ve büyüdük ‘tekecik oyunu’ aslında Çoban Bayramıdır.

Kasım ayı gelmeden elli gün önce tekeler (erkek keçi) sürüden ayrılır, sadece tekelerin ya da oğlakların olduğu bir başka sürüye katılarak, keçilerden uzak tutulur. Kasım’dan on gün önce ya da on gün sonra da çiftleşmek üzere tekeler sürüye bırakılır. Bu arada köyün delikanlıları köy odalarında toplanıp “Tekecik Gezme Gecesi” oyunu için hazırlanırlar” dedi.

TEKECİK OYUNU NEDİR?

Tekecik gezmesi, Toroslar’ın kuzey eteğinde yer alan Bozkır ve Hadim gibi çok dar bir bölgede bilinen, çobanlarla köyün delikanlılarının bir araya gelerek yaptıkları eğlencedir. Anadolu’nun birçok yöresinde delikanlıların yaptığı bazı eğlencelerle ortak yönleri varsa da ağırlığını bu bölgeye özgü şekiller belirliyor.

Tekecik oyununda Ekip başını ‘Dede’ onun eşi olan ‘Ebe’, onun ‘kızları’ ve 7 kişilik Efe grubu yer alır. Bu gruba gelin ve damatta eşlik ediyor.

Dedenin kıyafetleri, keçi postundan yapılmış yüzünü kapatan sakalı, sırtına vurulduğunda korunmak amacı ile yastık ile arkasına takılı olan kasnağı ve süpürgesi bir elinde tesbihi ve bastonu vardır. Ebe ve kızı ise yöresel elbise giyerler…

Efeler de üzerlerine giydikleri keçi postları üzerine düzinelerce sarılı keçi çanlarını kuşanırlar ve ses çıkartmaya özen gösterirler. Zaman zaman, yüzlerini ocak isi ile boyayarak kendilerini gizlemeye gayret gösterirler.

Dedenin kızını kaçıran ‘Dedenin çomağını yer’ oyunu içerisinde zaman zaman heyecanlı anların yaşanmasına neden olan kız kaçırma sahnesi gerçekleştirilir. Ekip dışından birisi ekip başı Dede’nin kızını kaçırmaya çalışır, başarılı olamaz ise dedenin hışmına uğrar.

O gece delikanlılar köydeki bütün evleri tek tek dolaşırlar. Kapılar sıra ile çalınır. Ekip başı Dede evin kapısına kendisini hızlıca yere bırakır ve bahşişini almadan kalkmaz. Kapıyı açanlar ekseriyetle arpa, buğday, bulgur gibi zahirenin yanı sıra pekmezde verirler.

Sokaktaki eğlenceli saatler sona erince köy odasına dönülür ve toplananlar köylü gençler tarafından pay edilir.

TEKECİK GEZME GECESİ MANİLERİ

Tekecik gezme gecesinde delikanlılar çeşitli manilerle kapısını çaldıkları ev sahiplerinden bahşişlerini ister.

“Teke kattık duydunuz mu?

Selâm verdik aldınız mı?

Tek tekecik tekecik,

Ballı yağlı tekecik,

Bal olmazsa yağ olsun,

Verenin evine buğday yağsın,

Vermeyenin evine taş yağsın.”

***

“Ekiz ekiz guzulasın,

Dördü sekiz guzulasın,

Verenin bir oğlu olsun,

Vermeyenin yağır başlı bir gızı olsun,

Verenin ambarı buğdayla dolsun.”