Konya’da spor yapanlar bu ağrıya dikkat etmeli

Yoğun egzersiz, uzun yürüyüşler ve tekrarlayan fiziksel zorlanmalar, kemiklerde zamanla fark edilmesi güç hasarlara yol açabiliyor. Ani bir düşme ya da çarpma olmadan gelişen stres kırıkları, başlangıçta hafif bir sızı şeklinde kendini gösterirken gerekli önlemler alınmadığında hareket kabiliyetini kısıtlayabiliyor. Medicana Konya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, özellikle aktiviteyle artan ve dinlenmeyle azalan ağrıların dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

KEMİKLER KENDİNİ YENİLERKEN HASAR BİRİKEBİLİYOR

Kemik dokusu, yaşam boyunca kendini yenileyen dinamik bir yapıya sahip. Ancak yoğun fiziksel yüklenmelerin ardından kemik yıkımı ile yeni doku oluşumu arasındaki dengenin bozulması, zamanla mikroskobik çatlakların meydana gelmesine neden olabiliyor.

Stres kırıklarının iki farklı türü bulunduğunu belirten Op. Dr. Harun Kütahya, sağlıklı kemiğin aşırı mekanik yüke maruz kalmasıyla oluşan yorgunluk kırıklarının özellikle sporcularda, dansçılarda ve askerlerde görülebildiğini ifade etti. Kemik yapısının zayıfladığı durumlarda günlük aktivitelerle ortaya çıkabilen yetmezlik kırıklarının ise osteoporoz ve D vitamini eksikliği gibi etkenlerle ilişkili olabileceğini kaydetti.

YANLIŞ ANTRENMAN VE AYAKKABI SEÇİMİ RİSKİ ARTIRIYOR

Egzersiz programının kısa sürede ağırlaştırılması, vücudun artan yüke uyum sağlamasını zorlaştırabiliyor. Bunun yanı sıra ayak yapısına uygun olmayan ayakkabılar, sert zeminlerde uzun süre yapılan koşular ve ayak tabanındaki yapısal farklılıklar da kemiklere binen yükün dağılımını etkileyebiliyor. Op. Dr. Harun Kütahya, risk faktörlerine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Antrenman yoğunluğunun birden artırılması, spor yapmaya yeni başlayanların veya profesyonellerin aniden daha ağır, uzun veya sık çalışması sakıncalıdır. Yanlış ayakkabı tercihinin yanında ve spor için sert zeminlerin seçilmesi uygun değildir. Darbe emici özelliği kaybolmuş ayakkabılarla beton veya asfalt gibi esnek olmayan zeminlerde uzun süre koşmak sakıncalıdır. Anatomik faktörlerin göz önünde bulundurulmaması yani düz tabanlık veya yüksek ayak kemerine sahip olmak yük dağılımını bozarak riski artıracağından olumsuz faktörler arasındadır. Aynı zamanda bu rahatsızlık biyomekanik yük aktarımının merkezinde olan alt ekstremitede; özellikle kaval kemiğinde ve ayak tarak kemiklerinde sıklıkla görülmektedir.''

İLK RÖNTGEN SONUÇLARI NORMAL ÇIKABİLİR

Stres kırıklarının erken dönemde fark edilmesini güçleştiren etkenlerden biri, belirtilerin kas ağrısıyla karıştırılması. Aktivite sırasında başlayan, dinlenmeyle hafifleyen ağrı zaman içinde daha kısa yürüyüşlerde bile ortaya çıkabiliyor. Ağrılı bölgede noktasal hassasiyet ve hafif şişlik de görülebiliyor. Tanı sürecinde görüntüleme yöntemlerinin önemine değinen Op. Dr. Harun Kütahya, erken evrede röntgenin kırığı göstermeyebileceğini, bu nedenle gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntülemenin (MRG) tercih edildiğini belirtti. Uzman isim, belirtilerle ilgili şu bilgileri paylaştı:

"Stres kırığının en tipik belirtisi, aktivite sırasında başlayan ve dinlenince geçen ağrıdır. İlk başlarda sadece uzun yürüyüşlerde veya şartlarda hissedilen hafif bir sızı, önlem alınmadığında günlük yürüyüşleri bile imkansız hale getirebilir. Ağrının olduğu bölgeye elle bastırıldığında noktasal bir hassasiyet ve hafif bir şişlik fark edilir. Klasik kırıklar gibi ani ve şiddetli bir morarma genellikle görülmez, bu yüzden hastalar durumu sıklıkla basit bir kas ağrısı sanarak ihmal edebilir. Geçmeyen bacak veya ayak ağrılarında mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Stres kırıklarının erken evresinde radyolojik olarak gizli bir dönem vardır. Semptomların başlamasından sonraki ilk 2-3 hafta boyunca çekilen normal röntgen filmleri tamamen normal sonuç verebilir. Bu evrede kesin teşhis koyabilmek, kortikal çatlaktan bile önce gelişen kemik iliği ödemini görebilmek için altın standart inceleme yöntemi MRG (Emar görüntüleme) incelemesidir'' dedi.

İYİLEŞME SÜRECİNDE KEMİĞE YÜK BİNDİRİLMEMELİ

Stres kırıklarında tedavinin temelini, hasarlı kemiğin iyileşebilmesi için zorlanmanın azaltılması oluşturuyor. Kırığın bulunduğu bölgeye ve şiddetine göre istirahat, aktivite düzenlemesi, özel yürüme botları veya koltuk değneği kullanımı önerilebiliyor. Bazı hastalarda yüzme gibi kemiğe daha az yük bindiren aktiviteler, doktorun değerlendirmesi doğrultusunda sürdürülebiliyor. İyileşme döneminde kemik sağlığını etkileyen beslenme unsurlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Op. Dr. Harun Kütahya, D vitamini ve kalsiyum eksikliklerinin değerlendirilmesinin önemine işaret etti. Bazı yüksek riskli bölgelerde oluşan veya kaynamama riski taşıyan kırıklarda ise cerrahi müdahale gerekebildiğini ifade etti. Uzman isim, tedavi seçeneklerine ilişkin şu açıklamayı yaptı:

"İstirahat ve aktivite modifikasyonu yapmak, yani ağrıya neden olan aktivitelere 4 ila 6 hafta ara verilmelidir. Bu süreçte kemiğe yük bindirmeyen yüzme veya yüzme gibi sporlar tercih edilebilir. Özel botlar ile sabitleme yapılmalıdır. Kırığın yerine göre, doktorunuz o bölgeyi koruyacak özel yürüme botları veya yükü azaltmak için koltuk değneği önerebilir. Medikal ve beslenme desteğini sağlanması elzemdir. Ağrı ve ödemi azaltmak için doktor kontrolünde ilaçlar kullanılabilir. Kemik iyileşmesini hızlandırmak adına D vitamini ve kalsiyum değerleri kontrol edilerek eksiklikler giderilmelidir. Son olarak nadir de olsa cerrahi müdahale gerçekleştirilebilir. Femur boynu (uyluk kemiği) veya naviküler kemik gibi kanlanması zayıf ve yüksek riskli bölgelerdeki stres kırıklarında, kırığın ayrışmasını ve kaynamamasını önlemek amacıyla cerrahi sabitleme gerekebilir'' diye konuştu.

EGZERSİZ KONTROLLÜ İLERLEMEK ÖNEM TAŞIYOR

Stres kırıklarının önlenmesinde egzersiz yoğunluğunu kademeli artırmak, uygun spor ayakkabısı kullanmak ve ağrı belirtilerini göz ardı etmemek öne çıkıyor. Özellikle yeni bir antrenman programına başlayanların vücutlarının uyum sağlamasına zaman tanıması gerekiyor. Korunma yöntemlerine dikkat çeken Op. Dr. Harun Kütahya, şu önerilerde bulundu:

"Kademeli artış yapın. Yani egzersiz sürelerinizi ve yoğunluğunuzu haftalık olarak yüzde 10'dan fazla artırmayın. Doğru ekipman seçin. Ayak yapınıza uygun, darbe emici özelliği yüksek ayakkabılar tercih edin ve eskiyen spor ayakkabılarınızı zamanında değiştirin. Vücudunuzu dinleyin. Ağrı, vücudun bir imdat çağrısıdır. Ağrının üzerine giderek spor yapmaya devam etmek, küçük bir kılcal çatlağın tam ve ayrışmış bir kemik kırığına dönüşmesine yol açabilir. Hareket etmek sağlıktır ancak kontrollü ve bilinçli hareket etmek kemiklerinizin korunmasına yardımcı olacaktır'' ifadelerini kullandı.