Kur'an, bireysel sorumluluğun yanında toplumsal sorumluluğu da vurgular. Bu husus A'râf sûresi 7/163-166 ayetlerinde anlatılan Sebt ehli kıssasında açık biçimde görülmektedir.

Bu ayetlerde anlatılan; Allah Teâlâ’nın (cc) deniz kıyısında yaşayan bir kavmi balıklarla imtihan etmesi, çağlar ötesine taşan bir ibret tablosudur. Kur’an-ı Kerim’de anlatılan bu kıssa, sadece İsrailoğullarına değil, her dönemin müminlerine derin mesajlar vermektedir.

Deniz kıyısında yaşayan İsrailoğulları, Allah’a daha derin bir kulluk gösterebilmek için peygamberlerinden özel bir ibadet günü talep etmişlerdi. Bu talepleri kabul edildi ve cumartesi günü —Sebt Günü— onlar için ibadet ve dinlenme günü olarak belirlendi.
Bugünde çalışmak, ticaret yapmak ve özellikle balık avlamak yasaklandı.

Üç Farklı Tavır

Kur'an'ın anlattığı bu kıssada toplum üç gruba ayrılmıştır:

• Yasağı çiğneyenler,
• Kötülüğe karşı çıkanlar,
• Sessiz kalanlar.

Yasağı çiğneyenler; yasağı delmek için hileye başvurdu. Cumartesi günü balıkları ağlarla kuşatıp pazar günü topladıklarını söyleyerek kendilerini haklı göstermeye çalıştılar. Böylece haramı hileyle helal saydılar.

Kötülüğe karşı çıkanlar; bu yanlış tutuma karşı sessiz kalmadı. Hakkı hatırlattı, kötülüğe engel olmaya çalıştı, Allah’ın azabını hatırlattı.

Sessiz kalanlar ise ne yasağa uyanlardan oldu ne de uyarı görevini yerine getirdi. “Biz karışmayalım.” diyerek sessizliği tercih etti. Pasif bir tutum sergileyerek kötülüğe ses çıkarmayanlar, sessizlikleriyle kötülüğü onaylamış oldular.

Kur’an’ın bildirdiğine göre Allah Teâlâ, iyiliği emredenleri kurtardı, yasağı hileyle delenleri aşağılık maymunlara dönüştürerek helâk etti. Onlara sessiz kalanlar da yasağı çiğneyenlerle aynı azaba uğradı. Bu olay, sadece günah işleyenlerin değil, günaha sessiz kalanların da sorumluluktan kaçamayacağını gösteren çarpıcı bir uyarıdır.

Ferdi ve toplumsal başarı için Kur’an’ın bu uyarısı günümüz için de geçerlidir. Kur’an aktif ve iyi mümin olmamızı istemektedir. Pasif ve sessiz kalarak nemelazımcı bir inanç sahibi olmamızı istememektedir. Kur’an bu kıssa ile tarihi bir bilgi vermekle yetinmiyor. O gün cumartesi yasağı ile imtihan edilen toplum bugün yüzlerce yasakla imtihan edilmektedir.